Όταν διαβιβάζεις παραστατικό χωρίς ΦΠΑ στο myDATA, πρέπει να συμπληρώσεις και την αιτία εξαίρεσης ΦΠΑ (vatExemptionCategory). Επιλέγεις από το μενού των άρθρων του Κώδικα ΦΠΑ που προβλέπουν εξαίρεση.
Με τον νέο Κώδικα ΦΠΑ (ν. 5144/2024) άλλαξαν πολλά νούμερα άρθρων σε σχέση με τον παλιό (ν. 2859/2000). Ο κωδικός 1–31 στο myDATA δεν άλλαξε — άλλαξε μόνο το κείμενο της ετικέτας.
Ο πίνακας παρακάτω συνοψίζει το περιεχόμενο κάθε άρθρου για να διαλέξεις σωστά την αιτία κατά την έκδοση. Δεν αντικαθιστά φορολογική συμβουλή — σε αμφιβολία ρώτα τον λογιστή σου.
Σε ποιον απευθύνεται
- Όταν εκδίδεις παραστατικά χωρίς ΦΠΑ προς myDATA (EMDI ή πάροχο).
- Όταν βλέπεις παλιό άρθρο (π.χ. 39α) σε παλιά έγγραφα και θέλεις το αντίστοιχο νέο.
Στην EMDI
Το πεδίο λέγεται Κατηγορία εξαίρεσης ΦΠΑ. Το ορίζεις στις αντιστοιχίσεις myDATA (κίτρινα πεδία σε ΦΠΑ / παραστατικό). Δες αναλυτικά: Αντιστοίχιση μεταβλητών για το myDATA.
Πίνακας αιτιών εξαίρεσης ΦΠΑ
Πώς διαβάζεις τον πίνακα: ο Κωδικός (1–31) είναι αυτό που στέλνεις στο myDATA και μένει ίδιος. Η στήλη Παλιός νόμος (ν. 2859/2000) έχει το παλιό άρθρο στην ετικέτα. Η στήλη Νέος νόμος (ν. 5144/2024) έχει το νέο άρθρο για την ίδια αιτία. Η τελευταία στήλη εξηγεί σύντομα πότε χρησιμοποιείται. Όπου οι δύο στήλες νόμου είναι ίδιες, το άρθρο δεν άλλαξε.
| Κωδικός | Παλιός νόμος (ν. 2859/2000) | Νέος νόμος (ν. 5144/2024) | Πότε / τι σημαίνει |
|---|---|---|---|
| 1 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 2 και 3 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 2 και 3 του Κώδικα ΦΠΑ | Πεδίο εφαρμογής / υποκείμενος στον φόρο. Για πράξεις εκτός πεδίου ΦΠΑ (π.χ. αποζημιώσεις υλικών ζημιών, έσοδα από συμμετοχές, επιδοτήσεις/επιχορηγήσεις) και για το ειδικό καθεστώς Αγίου Όρους. |
| 2 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 5 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 5 του Κώδικα ΦΠΑ | Μεταβίβαση επιχείρησης ως συνόλου, κλάδου ή μέρους της (επαχθής/χαριστική αιτία ή εισφορά σε νομικό πρόσωπο). Δεν θεωρείται παράδοση αγαθών → χωρίς ΦΠΑ. |
| 3 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 13 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 17 του Κώδικα ΦΠΑ | Τόπος παράδοσης αγαθών εκτός Ελλάδας: αγαθά ήδη στο εξωτερικό κατά την πώληση, συναρμολόγηση/εγκατάσταση στο εξωτερικό, πωλήσεις σε πλοίο/αεροπλάνο/τρένο σε ενδοκοινοτικό ταξίδι, εκχώρηση εισαγωγικού δικαιώματος κ.λπ. |
| 4 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 14 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 18 του Κώδικα ΦΠΑ | Τόπος παροχής υπηρεσιών εκτός Ελλάδας: π.χ. συμβουλευτικές/λογιστικές/νομικές με λήπτη εκτός Ελλάδας, υπηρεσίες σε ακίνητα στο εξωτερικό, μεταφορά επιβατών εκτός Ελλάδας, εστίαση στην αλλοδαπή, είσοδος σε εκδηλώσεις στο εξωτερικό, ηλεκτρονικές υπηρεσίες με λήπτη εκτός Ελλάδας. Για OSS προς ιδιώτες σε άλλα κ-μ δες και κωδικό 30. |
| 5 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 16 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 21 του Κώδικα ΦΠΑ | Χρόνος γένεσης / απαιτητό ΦΠΑ. Όταν το τιμολόγιο εκδίδεται αργότερα από το απαιτητό του φόρου και στο μεταξύ εκδίδεται «Ειδικό στοιχείο για σκοπούς ΦΠΑ επί ενδοκοινοτικών πράξεων». |
| 6 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 19 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 24 του Κώδικα ΦΠΑ | Φορολογητέα αξία — ειδικές περιπτώσεις: εγγυοδοσία επιστρεφόμενης συσκευασίας· πώληση εφημερίδων/περιοδικών· κάρτες τηλεπικοινωνίας· εισιτήρια. |
| 7 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 22 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 27 του Κώδικα ΦΠΑ | Απαλλαγές στο εσωτερικό: ιατρική/νοσοκομειακή περίθαλψη, κοινωνική πρόνοια, εκπαίδευση/αθλητισμός, ασφαλιστικές και τραπεζικές εργασίες, μισθώσεις ακινήτων και πωλήσεις πρώτης κατοικίας, παραδόσεις χωρίς δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ, πωλήσεις σωματείων/ιδρυμάτων σε εκδηλώσεις ενίσχυσης κ.λπ. |
| 8 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 24 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 29 του Κώδικα ΦΠΑ | Εξαγωγή εκτός ΕΕ (και εξομοιούμενες πράξεις) και διεθνείς μεταφορές: εξαγωγή προς τρίτες χώρες/εδάφη εκτός τελωνειακού εδάφους ΕΕ· υπηρεσίες άμεσα συνδεδεμένες με εξαγωγές (μεταφορές, μεσιτεία κ.λπ.). |
| 9 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 25 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 30 του Κώδικα ΦΠΑ | Διεθνής διακίνηση / ειδικά τελωνειακά καθεστώτα: τελωνειακή αποταμίευση, τελωνειακή αποθήκη, ενεργητική τελειοποίηση κ.ά. |
| 10 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 26 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 31 του Κώδικα ΦΠΑ | Φορολογικές αποθήκες (όχι τελωνειακές): παραδόσεις/ενδοκοινοτικές αποκτήσεις για ένταξη στο καθεστώς και συναφείς υπηρεσίες· επίσης πράξεις εντός αποθήκης εφόσον τα αγαθά παραμένουν στο ίδιο καθεστώς (όχι παραγωγή/κατασκευή). |
| 11 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 27 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 32 του Κώδικα ΦΠΑ | Ειδικές απαλλαγές άρθρου 32 εκτός των ειδικών κωδικών 12/13: διπλωματία/προξενεία, διεθνείς οργανισμοί / ΕΕ / ΕΚΤ, ΝΑΤΟ, ανάγκες προσφύγων/ευπαθών ομάδων, δωρητές Δημοσίου κ.λπ. Για πλοία ανοικτής θαλάσσης προτίμησε 12· για καύσιμα/τροφοεφόδια 13. |
| 12 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 27 του Κώδικα ΦΠΑ – Πλοία Ανοικτής Θαλάσσης του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 32 του Κώδικα ΦΠΑ – Πλοία Ανοικτής Θαλάσσης του Κώδικα ΦΠΑ | Παράδοση/εισαγωγή πλοίων για ναυσιπλοΐα ανοικτής θαλάσσης και υλικών που ενσωματώνονται σε αυτά. Συνήθως μήκος κύτους ≥ 12 μ. και δραστηριότητα κυρίως στην ανοικτή θάλασσα. |
| 13 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 27.1.γ. του Κώδικα ΦΠΑ – Πλοία Ανοικτής Θαλάσσης του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 32.1.γ. του Κώδικα ΦΠΑ – Πλοία Ανοικτής Θαλάσσης του Κώδικα ΦΠΑ | Καύσιμα, λιπαντικά, τροφοεφόδια και λοιπά αγαθά εφοδιασμού συγκεκριμένων πλοίων/πλωτών μέσων/αεροσκαφών. Πιο ειδικός από τον 11· μαζί με τον 12 για πλοία ανοικτής θαλάσσης. |
| 14 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 28 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 33 του Κώδικα ΦΠΑ | Ενδοκοινοτικές παραδόσεις: αγαθά που αποστέλλονται/μεταφέρονται σε άλλο κράτος μέλος σε υποκείμενο (ή ΝΠ μη υποκείμενο) με ΑΦΜ/ΦΠΑ άλλου κ-μ που έχει κοινοποιηθεί στον προμηθευτή. |
| 15 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 39 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 44 του Κώδικα ΦΠΑ | Ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων: ετήσιος κύκλος εργασιών (χωρίς ΦΠΑ) προηγούμενου και τρέχοντος έτους έως περίπου 10.000 €. Στα παραστατικά: «χωρίς φόρο προστιθέμενης αξίας – απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων». |
| 16 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 39α του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 45 του Κώδικα ΦΠΑ | Αντίστροφη επιβάρυνση (ΦΠΑ από τον λήπτη): ανακυκλώσιμα απορρίμματα· δικαιώματα εκπομπής αερίων· ορισμένα δημόσια έργα· κινητά, κονσόλες παιχνιδιών, tablet και φορητοί υπολογιστές κ.λπ. |
| 17 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 40 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 47 του Κώδικα ΦΠΑ | Ειδικό κατ’ αποκοπή καθεστώς: εκμεταλλευτές σκαφών παράκτιας αλιείας έως 12 μ. και σπογγαλιείς· σκάφη στη λίμνη Ιωαννίνων· ιππήλατα οχήματα. |
| 18 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 41 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 48 του Κώδικα ΦΠΑ | Ειδικό καθεστώς αγροτών: π.χ. παραδόσεις αγροτικών προϊόντων/υπηρεσιών κάτω των ~15.000 € και επιδοτήσεις κάτω των ~5.000 € το προηγούμενο έτος. Δεν επιβαρύνουν με ΦΠΑ τις πράξεις τους. |
| 19 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 47 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 54 του Κώδικα ΦΠΑ | Επενδυτικός χρυσός: παράδοση / ενδοκοινοτική απόκτηση / εισαγωγή· και μεσιτικές υπηρεσίες στο όνομα και για λογαριασμό άλλου στην παράδοση επενδυτικού χρυσού. |
| 20 | ΦΠΑ εμπεριεχόμενος – άρθρο 43 του Κώδικα ΦΠΑ | ΦΠΑ εμπεριεχόμενος – άρθρο 50 του Κώδικα ΦΠΑ | Πρακτορεία ταξιδιών (περιθώριο): ΦΠΑ μόνο στο μικτό κέρδος του πρακτορείου και μόνο για το τμήμα ταξιδιού εντός ΕΕ — όχι στο συνολικό τίμημα του πακέτου. |
| 21 | ΦΠΑ εμπεριεχόμενος – άρθρο 44 του Κώδικα ΦΠΑ | ΦΠΑ εμπεριεχόμενος – άρθρο 51 του Κώδικα ΦΠΑ | Βιομηχανοποιημένα καπνά: φορολογητέα αξία = τιμή λιανικής χωρίς ΦΠΑ. Ο φόρος ενσωματώνεται στην τιμή· ένδειξη «Φόρος προστιθέμενης αξίας μη εκπιπτόμενος». |
| 22 | ΦΠΑ εμπεριεχόμενος – άρθρο 45 του Κώδικα ΦΠΑ | ΦΠΑ εμπεριεχόμενος – άρθρο 52 του Κώδικα ΦΠΑ | Μεταπωλητές μεταχειρισμένων / έργων τέχνης / συλλεκτικών / αρχαιολογικής αξίας: ΦΠΑ στο περιθώριο (μικτό κέρδος) της μεταπώλησης. |
| 23 | ΦΠΑ εμπεριεχόμενος – άρθρο 46 του Κώδικα ΦΠΑ | ΦΠΑ εμπεριεχόμενος – άρθρο 53 του Κώδικα ΦΠΑ | Πωλήσεις σε δημοπρασία: ειδικός προσδιορισμός φορολογητέας αξίας (συνήθως επί της προμήθειας/περιθωρίου του διοργανωτή). |
| 24 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 6 του Κώδικα ΦΠΑ | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 8 του Κώδικα ΦΠΑ | Παράδοση ακινήτων που δεν είναι φορολογητέα πράξη (π.χ. οικοδομές με άδεια πριν την 1.1.2006) και παραδόσεις υπό καθεστώς αναστολής ΦΠΑ. |
| 25 | Χωρίς ΦΠΑ – ΠΟΛ.1029/1995 | Χωρίς ΦΠΑ – ΠΟΛ.1029/1995 | Προμήθεια προς Καταστήματα Αφορολογήτων Ειδών (ΚΑΕ): απαιτείται διπλότυπο δελτίο απαλλαγής ΚΑΕ· στο στοιχείο του προμηθευτή η σχετική ένδειξη απαλλαγής. |
| 26 | Χωρίς ΦΠΑ – ΠΟΛ.1167/2015 | Χωρίς ΦΠΑ – ΠΟΛ.1167/2015 | Διαδικασία ΕΔΔΑ: αγορά/εισαγωγή αγαθών για εξαγωγή ή ενδοκοινοτική παράδοση και συναφείς υπηρεσίες. Ο αγοραστής/εισαγωγέας εκδίδει Ειδικό Διπλότυπο Δελτίο Απαλλαγής προς προμηθευτή ή Τελωνείο. |
| 27 | Λοιπές Εξαιρέσεις ΦΠΑ | Λοιπές Εξαιρέσεις ΦΠΑ | Μόνο αν δεν ταιριάζει καμία άλλη αιτία. Χρησιμοποίησέ το με προσοχή — σχεδόν όλες οι περιπτώσεις καλύπτονται από τους κωδικούς 1–26 και 28–31. |
| 28 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 24 περ. β’ παρ.1 του Κώδικα ΦΠΑ, (Tax Free) | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 29 περ. β’ παρ.1 του Κώδικα ΦΠΑ, (Tax Free) | Tax Free λιανική σε ταξιδιώτες: αγαθά στις προσωπικές αποσκευές· ταξιδιώτης μη εγκατεστημένος στην ΕΕ· έξοδος εκτός ΕΕ πριν παρέλθει ο τρίτος μήνας μετά τον μήνα παράδοσης. |
| 29 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 47β του Κώδικα ΦΠΑ (OSS_μη ενωσιακό καθεστώς) | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 56 του Κώδικα ΦΠΑ (OSS_μη ενωσιακό καθεστώς) | OSS μη ενωσιακό: πάροχος υπηρεσιών μη εγκατεστημένος στην ΕΕ προς μη υποκείμενους στην Ελλάδα ή σε άλλο κ-μ· ΑΦΜ/ΦΠΑ με πρόθεμα «EU». |
| 30 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 47γ του Κώδικα ΦΠΑ (OSS_ενωσιακό καθεστώς) | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 57 του Κώδικα ΦΠΑ (OSS_ενωσιακό καθεστώς) | OSS ενωσιακό: εξ αποστάσεως πωλήσεις εντός ΕΕ, παραδόσεις μέσω ηλεκτρονικών διεπαφών, υπηρεσίες από υποκείμενο σε ΕΕ αλλά όχι στο κ-μ κατανάλωσης — κυρίως e-shop προς ιδιώτες σε άλλα κ-μ και υπηρεσίες σε μη υποκείμενους με τόπο φορολογίας άλλο κ-μ. |
| 31 | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 47δ του Κώδικα ΦΠΑ (IOSS) | Χωρίς ΦΠΑ – άρθρο 58 του Κώδικα ΦΠΑ (IOSS) | IOSS: εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών εισαγόμενων από τρίτες χώρες/εδάφη σε δέματα εσωτερικής αξίας έως 150 € (χωρίς ΕΦΚ)· ΑΦΜ/ΦΠΑ με πρόθεμα «IM». |
Χρήσιμες συμβουλές
- Ο κωδικός (1–31) μένει ίδιος· μην «ξαναριθμίζεις» τις ρυθμίσεις EMDI μόνο επειδή άλλαξε το άρθρο στην ετικέτα.
- Για πλοία ανοικτής θαλάσσης προτίμησε 12· για καύσιμα/τροφοεφόδια 13· τον 11 κράτα για τις λοιπές ειδικές απαλλαγές του ίδιου άρθρου.
- Απόφυγε τον κωδικό 27 (Λοιπές εξαιρέσεις) αν υπάρχει πιο συγκεκριμένη αιτία.
- Για Tax Free συνήθως χρησιμοποιείται ο κωδικός 28.
- Για υπηρεσίες προς ιδιώτες σε άλλα κράτη μέλη μέσω OSS, δες τον κωδικό 30 (όχι μόνο τον 4).